CÁCH SỬ DỤNG BLOG NÀY

1. Đối tượng độc giả:1. Những bạn trẻ có máu phiêu lưu thích chu du xứ người trong thời gian dài nhưng với số tiền tối thiểu nhất có thể; 2. Những người có tâm hồn rộng mở, sẳn sàng dẹp cái tôi và quan điểm của mình sang bên để tiếp nhận những quan điểm mới.


2. Quan điểm: Bạn suy nghĩ khác tôi không có nghĩa là bạn đúng, tôi sai hay tôi đúng, bạn sai. Bạn suy nghĩ khác tôi bởi vì tôi và bạn không giống nhau. The meaning of life is not in trying to find out who is right, who is wrong; the meaning of life is in accepting each other's differences.


3. Phương tiện: "Với bát cơm ngàn nhà; Một mình muôn dặm xa; Chốn chốn không phải nhà; Chỗ nào cũng là nhà."

4. Nội dung: Bao gồm nhiều lĩnh vực mà tôi quan tâm 1. Du lịch bụi (Budget Travelling) 2. Sống tối giản (Minimalism) 3. Tái chế và tái sử dụng (Upcycle & Repurpose) 4. Tâm linh (Spirituality) 5. Triết lý cuộc sống

Hiển thị các bài đăng có nhãn Giới thiệu sách. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Giới thiệu sách. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, 28 tháng 8, 2014

Giới thiệu trang web dành cho cộng đồng ăn mày xuyên lục địa bằng tiếng Anh


Công nhận đọc xong trang web này mới thấy tôi thật ra chỉ là hạng tép riu so với những "sư phụ" ăn mày xuyên lục địa này (họ tự gọi họ là những vagabond). Những người này mà đi tu thì rất dễ đắc đạo bởi vì bản ngã của họ được mài mòn rất nhiều. Đó là lý do rất nhiều kẻ ăn mày xuyên lục địa, " rửa tay gác kiếm" quy y và trở thành tu sĩ hoặc đạo sĩ, sau một thời gian chu du tứ xứ. Tôi còn chưa biết cách bới thùng rác của các cửa hàng bán bánh ngọt hay bán bánh pizza để tìm những hộp thức ăn còn nguyên chưa khui, thật ra là thức ăn sắp hết hạn hoặc thức ăn dùng trong ngày và không được ai mua; tôi còn chưa biết cách vào sân bay ngủ ké nữa cơ đấy (How to travel the world for free). Cộng đồng vagabond này làm tuốt tất tần tật mọi thứ chỉ để có thể chu du thiên hạ. 

Nhiều khi các tu sĩ Phật giáo phải học hỏi rất nhiều từ những vagabond này cách dẹp bỏ bản ngã đấy chứ!!! Tôi nghĩ các sư thầy sư cô nào giỏi tiếng Anh trà trộn vào các vagabond quốc tế này vừa học hỏi từ họ vừa hướng dẫn họ vào con đường Phật giáo thì đảm bảo Phật giáo thế giới sẽ có những tu sĩ sáng chói và thời mạt Pháp sẽ còn lâu mới đến. Cái khó nhất của người tu là chiến thắng bản ngã; các vagabond này, so với những người bình thường, thì rất giỏi làm điều đó nhưng tiếc là nhiều người trong số họ không được hướng dẫn tâm linh hoặc họ không đủ may mắn để tiếp cận hoặc gặp đúng thầy để đi theo. 

Hitch-hiking around the world (If traveling calls for being thirsty, Loren does not drink; if there is no food, Loren does not eat; if a cheap bed is not available, Loren sleeps under a tree; if the cost of public transport is too high, Loren walks.) >>>>>> Làm được đến mức này thì đúng là siêu nhân luôn rồi đó!

Thật ra nghề "ăn mày xuyên lục địa" đã tồn tại rất lâu trên thế giới rồi; ở các châu lục khác thì họ là những kẻ thám hiểm; còn ở châu Á cũng có nhưng chủ yếu đi lại trong nước và nhiều người là tu sĩ hay được gọi là du tăng; tuy nhiên, du tăng có lợi thế là dễ xin ăn hơn người thường bởi vì họ là tăng và những nơi họ đến, người ta ít nhiều biết về Phật giáo nên người ta dễ cúng dường; còn những kẻ ăn mày xuyên lục địa không phải là tăng ni thì phải đổi sức lao động để có cái ăn, để có chỗ ngủ, chẳng hạn họ tham gia làm việc trong trang trại, làm tình nguyện viên trong các lễ hội, tham gia dạy tiếng Anh, tham gia vào các công tác cộng đồng chỉ để đổi lấy cái ăn và chỗ ngủ. Làm tăng thì khó tham gia làm việc; do đó xét ra làm người có tóc vẫn dễ hơn đấy chứ hihihihi.
Travel and work on farms

Tôi biết có một có một số tu sĩ đang theo dõi blog này của tôi nên tôi có vài lời nhắn gửi lại với họ như sau:
Việc "giam mình" trong các chùa hay thiền viện có những điểm lợi, điều này rất rõ ràng và ai cũng có thể thấy được; tuy nhiên, tôi hy vọng các vị, sau một thời gian học hỏi và hành trì ở chùa và thiền viện, nên tự mình bước ra ngoài và đi du tăng hoặc làm vagabond hoặc làm ăn mày xuyên lục địa đi; chưa bao giờ bước chân ra khỏi chùa hay thiền viện và sống hòa vào thiên nhiên cũng như chúng sanh, đặc biệt là những giai cấp thấp thì những vi tế và siêu vi tế của các vị khó có cơ hội mà bộc lộ ra lắm. Học hỏi trong thiền viện một thời gian, rồi đi du tăng một thời gian, phải có va chạm tiếp xúc với cuộc sống thực sự bên ngoài cho các vi tế có cơ hội bộc lộ, khi ấy tự thấy được khuyết điểm của mình, thấy những chỗ nào mình cần tu sửa, quay lại thiền viện hành trì tu bổ những khuyết điểm ấy, rồi lại ra ngoài du tăng để xem những vi tế ấy thật sự hết chưa. Nếu chưa thì lại tiếp tục hành trì. 

Bản ngã là kẻ thù nguy hiểm nhất của mỗi người tu; ai cũng muốn đi theo con đường của các chư Phật nhưng lại rất sợ đi ăn xin thì có phải là đi lạc hướng rồi chăng??? "Ăn xin là truyền thống của các chư Phật" đây là câu trả lời của Phật Thích Ca khi gặp lại vua Tịnh Phạn sau nhiều năm Ngài rời bỏ hoàng cung để đi tu; vua Tịnh Phạn hỏi Phật vì sao lại không về hoàng cung dùng cơm mà lại đi ăn xin những người nghèo khổ; đó không phải là truyền thống của dòng họ Sakya (Thích Ca) thì Phật Thích Ca trả lời rằng: Đó là truyền thống của các chư Phật.

Các đời Phật quá khứ đến Phật Thích Ca cho đến các thánh tăng thánh ni đều đi ăn xin cả; mà bây giờ mình lại sợ mất oai nghi khi đi ăn xin thì có phải là đi ngược lại truyền thống các chư Phật rồi chăng? 

(Trước khi lên tiếng phản đối cho rằng ở Việt Nam không làm du tăng được thì hãy tự suy xét cho kỹ để xem đó có phải là một dạng ngụy biện không nhé!!! Một khi thật sự muốn thì luôn có cách; nên nhớ các vagabond quốc tế có khi còn gặp khó khăn hơn gấp trăm lần nhưng vì sao họ vẫn làm được kia kìa. Vì sao ấy nhỉ? Bí mật. Bí mật chỉ bật mí cho những ai thật sự muốn làm điều ấy mà thôi hehehehehehehe.)


Ở trang http://www.vagabondjourney.com/, nếu muốn chọn chủ đề cần xem thì kéo thanh cuốn đến cuối trang sẽ thấy phần như sau: 


Vào chọn "Topics" sẽ thấy các bài viết theo chủ đề hoặc nếu muốn xem các bài viết về các quốc gia cụ thể vào vào mục "countries" và chọn quốc gia.

Hy vọng có bạn nào đó giỏi tiếng Anh và dịch trang web này sang tiếng Việt hoặc tự mình làm một trang tiếng Việt dành cho cộng đồng ăn mày xuyên lục địa Việt Nam thì sẽ rất tốt đấy. Có nhiều trang web hướng dẫn du lịch lắm nhưng trang đặc trưng cho ăn mày xuyên lục địa thì hiếm vô cùng, thậm chí còn không có nữa kìa. Bạn nào chịu khó đầu tư vào công việc này thì có thể kiếm được tiền để đi lại ấy, giống như người làm trang vagabondjourney.com lấy trang này làm kế sinh nhai để tiếp tục làm vagabond luôn.

Mọi người đừng bảo tôi làm nhé! Tôi làm được nhưng tôi làm biếng nên nhường việc ấy cho người khác hihihihi. Ai làm được việc này thì sẽ nổi tiếng và có thu nhập kha khá đấy. Ăn mày xuyên lục địa không xa lạ đối với dân Châu Mỹ nhưng vẫn có vô số người quan tâm đến những trang thế này; huống chi là ở Việt Nam hầu như chả có ai làm cả. Do đó ai mà làm được thì nổi tiếng chứ còn sao nữa. Không khó lắm đâu các bạn. Chỉ cần đọc cho kỹ trang vagabondjourney.com thì sẽ thấy được cách làm thôi. Hy vọng có ai đó chịu khó làm công việc danh giá này nhé!

Travel and work on farms

Long Term Travelers Make Homes Around the World

How to Enjoy Traveling Long Term


How to Travel the World for Free

Thứ Bảy, 31 tháng 5, 2014

Một quyển sách thiền không hay mà phải nói là quá hay, thật tuyệt vời!!!


"Từ Chánh niệm đến Giác Ngộ - Cẩm nang của người tu thiền" do thiền sư Ajahn Brahm viết, và do Nguyễn Nhật Trần Như Mai dịch (có cả sách nói trên Youtube nữa đó mọi người!)

Quyển sách thích hợp cho tất cả, từ những người không biết gì về thiền đến những người đã hành thiền lâu năm.

Nửa đầu quyển sách nói về Thiền định; nửa sau nói về thiền Minh sát. Nếu chỉ quan tâm đến thiền định thì chỉ cần đọc nửa đầu. Quyển sách thiên về pháp hành nhiều hơn lý thuyết.

Quyển sách hướng dẫn rất chi tiết từng bước hành thiền, cũng như những khó khăn trở ngại và cách vượt qua chúng trong từng giai đoạn hành thiền. Văn phong lại vô cùng nhẹ nhàng giản dị. Do đó quyển sách cực kỳ thích hợp cho những ai mới bước chân vào con đường thiền.

Hy vọng các bạn sẽ thích quyển sách này, giống như tôi vậy đó!

Chúc các bạn thành công!

Thân ái!


http://thuvienhoasen.org/images/file/GSVlkp1G0QgQAKdi/tuchanhniemdengiacngo.pdf

Thứ Tư, 5 tháng 3, 2014

GIẬN - Thích Nhất Hạnh


Mục lục

Thực tập hạnh phúc ............................................................................................. 6
Thực tập hạnh phúc .......................................................................................... 6
Chuyển đổi tình trạng ...................................................................................... 6
Lắng nghe với tâm từ bi làm vơi bớt khổ đau .............................................. 7
Một quả bom sắp nổ ......................................................................................... 8
Gỡ bom ............................................................................................................... 9
Pháp môn đúng - Thực tập tốt ...................................................................... 11
Để có được hạnh phúc ................................................................................... 12
Tiêu thụ sân hận ................................................................................................. 13
Tiêu thụ sân hận .............................................................................................. 13
Cơn giận không phải chỉ là một hiện tượng tâm lý ................................... 13
Những gì chúng ta ăn quyết định con người chúng ta ............................. 14
Tiêu thụ sân hận qua các giác quan khác .................................................... 15
Ăn cho đúng và ăn ít lại ................................................................................. 16
Thực tập chánh niệm giới thứ năm .............................................................. 18
Dập tắt lửa giận .................................................................................................. 20
Cứu căn nhà cháy ........................................................................................... 20
Dụng cụ chữa lửa ............................................................................................ 21
Gương mặt khi đang giận .............................................................................. 22
Ôm ấp cơn giận bằng tia nắng chánh niệm ................................................. 22
Nấu chín cơn giận ........................................................................................... 23
Biến rác thành hoa .......................................................................................... 24
Chăm sóc em bé sân hận ................................................................................ 25
Ôm ấp em bé .................................................................................................... 26
Tìm hiểu bản chất của cơn giận .................................................................... 26
Nên giúp, không nên phạt ............................................................................. 27
Cắt đứt vòng luân hồi sân hận ...................................................................... 28
Người làm vườn giỏi ...................................................................................... 29
Chăm sóc tự thân, chăm sóc người khác ..................................................... 30
Chữa trị em bé bị thương tích trong ta ........................................................ 31
Trở thành một người tự do ............................................................................ 32
“Em ơi, anh biết em có đó, và anh rất hạnh phúc” .................................... 33
Tiếng nói của yêu thương chân thật ............................................................... 35
Một cuộc hội thảo hòa bình ........................................................................... 35
Tái lập truyền thông ....................................................................................... 36
Hòa bình bắt đầu từ chính bạn ..................................................................... 37
Hiệp ước sống chung an lạc .......................................................................... 38
Ôm ấp cơn giận ............................................................................................... 39
Hạnh phúc không phải là một vấn đề cá nhân ........................................... 40
Cùng nhau chuyển hóa sân hận ................................................................... 43
Người khách quý ............................................................................................ 44
Hòn sỏi trong túi áo ........................................................................................ 45
Chuyển hóa ......................................................................................................... 47
Những vùng năng lượng ............................................................................... 47
Cảm thọ có tánh chất hữu cơ ......................................................................... 48
Tuệ giác tương tức .......................................................................................... 48
Bộc lộ cơn giận một cách khôn ngoan .......................................................... 49
Hẹn nhau tối thứ sáu ...................................................................................... 50
Tưới tẩm có lựa chọn ...................................................................................... 51
Tưới hoa ........................................................................................................... 52
Trở về để giúp ................................................................................................. 52
Có chắc là đúng không? ................................................................................. 54
Cùng nhau quán chiếu cơn giận ................................................................... 55
Giãi bày tất cả tâm tư, dầu có khi khó khăn ................................................ 55
Với tâm từ bi thì bạn sẽ không phạm lỗi lầm.............................................. 56
Kiên nhẫn là chứng tích của tình yêu đích thực ......................................... 58
Đạt thắng lợi .................................................................................................... 58
Truyền thông với tâm từ bi .............................................................................. 61
Truyền thông với tâm từ bi ........................................................................... 61
Mặt trời vẫn còn đó sau đám mây ................................................................ 61
Thực tập lắng nghe sâu .................................................................................. 62
Lắng nghe để làm vơi bớt khổ đau............................................................... 63
Tâm từ bi là linh dược giải độc sân hận....................................................... 63
Nuôi dưỡng tự thân ........................................................................................ 65
Bạn là con của bạn .......................................................................................... 66
Bắt đầu một cuộc đối thoại ............................................................................ 67
Bức thư tình ..................................................................................................... 69
Tưới tẩm những hạt giống hạnh phúc ......................................................... 70
Phép lạ nho nhỏ .............................................................................................. 72
Tâm kinh của bạn ............................................................................................... 73
Giây phút tri ân, giây phút giác ngộ ............................................................ 73
Hãy trì tụng tâm kinh của bạn mỗi ngày .................................................... 74
Vượt bờ sân hận .............................................................................................. 75
Hãy trao tặng một món quà khi giận ........................................................... 75
Không có kẻ thù ................................................................................................. 77
Bắt đầu từ chính bạn ...................................................................................... 77
Từ bi là thông minh ........................................................................................ 78
Xây dựng một lực lượng cảnh sát có tâm từ bi ........................................... 79
Không thể theo phe ........................................................................................ 81
Đối thoại để chấm dứt sân hận và bạo động .............................................. 81
Thả bom lên chính mình ................................................................................ 82
Chận đứng chiến tranh trước khi chiến tranh bùng nổ ............................. 83
Tuệ giác cộng đồng ......................................................................................... 84
Giúp cho tình yêu hồi phục ........................................................................... 85
Vượt qua phán xét .......................................................................................... 86
Phụng sự tổ quốc ............................................................................................ 86
David và Angelina ............................................................................................. 89
Tập khí của sân hận ........................................................................................ 89
Dâng lên một nén tâm hương ....................................................................... 91
David và Angelina đang có mặt với chúng ta ............................................ 92
Giữ gìn Angelina trong cuộc sống ................................................................ 93
Angelina của bạn bây giờ ở đâu?.................................................................. 94
Làm mới ........................................................................................................... 95
Bảo vệ những Angelinas của tôi ................................................................... 96
Ôm ấp cơn giận bằng chánh niệm .................................................................. 98
Những nút thắt của sân hận .......................................................................... 98
Tập dượt hung hãn ......................................................................................... 99
Nâng niu tâm sân hận .................................................................................... 99
Sử dụng sân hận, sử dụng khổ đau............................................................ 100
Trao truyền và tiếp nhận năng lượng chánh niệm ................................... 101
Nhận diện, ôm ấp, làm nhẹ khổ đau do sân hận gây nên ....................... 101
Thắp sáng chánh niệm ................................................................................. 102
Nhà hầm và phòng khách............................................................................ 103
Tâm thức cũng cần được lưu thông ........................................................... 103
Chiếm đầy phòng khách .............................................................................. 104
Đón tiếp thân mật những người khách bất đắc dĩ ................................... 105
Hơi thở chánh niệm ......................................................................................... 108
Thở để chăm sóc cơn giận ............................................................................ 108
Thực tập buông thư toàn thân để chăm sóc và chữa trị cơn giận .......... 108
Bạn có thể vượt qua cơn bão tố ................................................................... 109
Nhận diện và ôm ấp các tâm hành ............................................................. 110
Hạt giống sân hận, hạt giống từ bi ............................................................. 111
Tập khí và hơi thở chánh niệm ................................................................... 112
Phục hồi Tịnh Độ ............................................................................................. 114
Tạo hạnh phúc là ưu tiên ............................................................................. 114
Viết một cuốn sách về chính mình ............................................................. 115
Giọt từ bi cam lộ ............................................................................................ 116
Vượt thoát tù ngục của ý niệm.................................................................... 117
Một bức thư tối ưu quan hệ ......................................................................... 117
Phục hồi Tịnh Độ .......................................................................................... 119
Viết bức thư của bạn suốt cả ngày .............................................................. 120
Hãy sống đẹp từng giây phút ..................................................................... 121
Hiến tặng chuyển hóa .................................................................................. 12

Thực tập hạnh phúc

Thực tập hạnh phúc
Theo tôi, hạnh phúc có nghĩa là ít đau khổ. Nếu không chuyển hóa được đau khổ thì không thể nào có hạnh phúc.

Rất nhiều người đã đi tìm hạnh phúc từ bên ngoài, nhưng hạnh phúc thật sự chỉ có thể có được tự bên trong. Theo lối sống bây giờ, người ta cho rằng hạnh phúc là có thật nhiều tiền bạc, nhiều quyền lực và có địa vị cao sang trong xã hội. Nhưng nếu nhìn cho kỹ thì sẽ thấy có rất nhiều người giàu sang hay nổi tiếng mà vẫn đau khổ, mà vẫn tự tử.

Vào thời Bụt, Bụt và Tăng đoàn của Ngài, mỗi vị chẳng có gì ngoài ba chiếc áo và một bình bát thế mà quý Ngài rất mực hạnh phúc bởi vì quý Ngài đã đạt được một điều vô cùng quý báu, đó là tự do.

Theo lời Bụt dạy, điều kiện căn bản của hạnh phúc là tự do. Tự do đây không phải là tự do trong lãnh vực chánh trị mà là tự do khi không còn bị sân hận, kiêu căng, ghen ghét, tuyệt vọng, và si mê ràng buộc. Những tâm hành sân hận, kiêu căng, ghen ghét, tuyệt vọng, và si mê đó Bụt gọi là những chất độc. Khi tâm còn bị những chất độc đó chế ngự thì không thể nào có được hạnh phúc.

Muốn thoát ra khỏi sân hận thì cần phải tu tập, dầu cho bạn là tín đồ Cơ Đốc giáo, Hồi giáo, Phật giáo, Ấn độ giáo hay Do thái giáo. Chúng ta không thể cầu xin Bụt, Jesus, Thượng đế hay Mohammed lấy sân hận ra khỏi tâm thay cho ta được. Có những phương pháp cụ thể giúp diệt trừ tham, giận, si, mê. Nếu thực tập những phương pháp đó và chuyển hóa đau khổ của tự thân thì chúng ta sẽ có thể giúp những người khác chuyển hóa đau khổ của chính họ.

Chuyển đổi tình trạng
Giả sử trong một gia đình mà hai cha con giận nhau. Giữa cha và con không còn có sự truyền thông. Cả hai cha con đều khổ và cùng mong thoát ra khỏi tình trạng bế tắc do giận hờn gây nên nhưng không biết phải làm thế nào.

Một pháp môn tốt là một pháp môn có thể đem áp dụng vào đời sống hằng ngày và giúp chuyển hóa khổ đau. Khi buồn giận ta đau khổ như bị thiêu đốt trong địa ngục. Những lúc đó ta phải tìm tới những người bạn có tu tập để xin giúp đỡ, để học hỏi cách thức đối trị buồn giận, ganh tị, tuyệt vọng trong ta, hầu mong có thể chuyển đổi tình trạng.

Lắng nghe với tâm từ bi làm vơi bớt khổ đau
Một người mà lời nói đầy sân hận, căm hờn là vì người ấy đang vô cùng đau khổ. Vì đau khổ mà người ấy nói ra những lời chua chát, cay đắng, trách móc khiến cho ta khó chịu và tìm cách xa lánh. Muốn thấu hiểu và chuyển hóa cơn giận thì phải học phép thực tập hạnh lắng nghe với tâm từ bi và sử dụng ái ngữ. Có một vị Bồ Tát có khả năng lắng nghe với tâm từ bi rộng lớn, đó là Bồ Tát Quán Thế Âm. Chúng ta phải thực tập hạnh lắng nghe sâu như Ngài thì mới có thể hướng dẫn một cách cụ thể khi một người đầy sân hận tìm đến xin giúp đỡ để tái lập truyền thông.

Lắng nghe với tâm từ bi có thể làm người khác bớt khổ. Tuy nhiên, mặc dầu có nhiều thiện chí ta cũng khó lắng nghe một cách sâu sắc nếu ta không thực tập lắng nghe với tâm từ bi. Nếu ta có thể ngồi yên và lắng nghe người ấy với tâm từ bi chỉ trong một giờ thì ta có thể làm vơi bớt khổ đau của người ấy rất nhiều. Ta lắng nghe với một mục đích duy nhất là để cho người kia có cơ hội giãi bày tâm tư và nguôi bớt khổ đau.

Phải lắng nghe thật chăm chú. Phải lắng nghe với tai, với mắt, với cả thể xác lẫn tâm hồn. Nếu ta chỉ giả vờ lắng nghe, nếu ta không lắng nghe hết mình thì người kia sẽ nhận ra ngay và khó mà vơi bớt khổ đau. Phải luôn luôn giữ tâm từ bi trong khi lắng nghe. Muốn vậy trong khi lắng nghe ta phải theo dõi hơi thở chánh niệm và duy trì ý hướng muốn giúp người kia.

Lắng nghe với tâm từ bi là một phép thực tập rất sâu sắc. Ta lắng nghe mà không phán xét, không trách móc. Ta lắng nghe chỉ vì ta muốn giúp người kia vơi bớt khổ đau. Người kia có thể là cha, là mẹ, là con trai, con gái, là vợ hay chồng của ta. Thực tập lắng nghe sâu sắc chắc chắn có thể giúp người khác chuyển hóa sân hận và khổ đau của họ.

Đọc tiếp sách ở đây hoặc ở đây

Nếu không thích đọc, có thể nghe sách nói ở đây

Bài liên quan: Chế ngự khổ đau giận dữ




Thứ Năm, 2 tháng 1, 2014

Trước khi chết người ta sẽ thấy gì???




Năm Hình Ảnh Trước Cửa Tử.

Cuộc sống sau cửa tử và sự hiện hữu của không gian bốn chiều là hai nan đề đã làm điên đầu bao triết gia, tâm lý gia, và các học giả về bản chất con người. Có nhiều quan điểm khác biệt đã được nêu lên, nhưng tựu trung, tất cả đồng ý rằng chúng ta đều phải chết. Thêm vào đó, người hấp hối thường có những cử chỉ lạ lùng như thể họ đang sống trong một thế giới nào khác mà chúng ta không cảm nhận được. Lúc đó, dường như họ đang sống trong ảo tưởng. Thế nhưng, nếu quan sát một cách tường tận, chúng ta có thể sẽ thấy rằng những "ảo tưởng" đó tuy khó tin nhưng có thật. Nhiều năm trước đây, là một nhà sư, tôi chứng thực được điều đó khi đứng cạnh giường của một người đang hấp hối. Kinh nghiệm này đã chấn động tinh thần tôi đến độ sau đó tôi phải bỏ công tìm tòi học hỏi thêm các khái niệm về chư Thiên trong Kinh Tam Tạng Phạn ngữ (Pali).

Qua lời thỉnh cầu của chư Phật tử bốn phương, tôi xin viết lại câu chuyện trên với hy vọng rằng câu chuyện này sẽ trả lời được phần nào các thắc mắc đó. Nơi đây, tôi xin cám ơn sự khích lệ và đóng góp vào cuốn sách nhỏ này của các Ngài Thiền sư Munindra, Tiến sĩ Arabinda Barua, Giáo sư Sunil Barua, và Bà Krishna Barua.

Tỳ Kheo Rastrapal

-oOo-

Câu chuyện tôi sắp kể ra đây xảy ra vào năm 1957. Lúc đó tôi thọ giới tỳ kheo được bốn năm. Tôi hoan hỉ hăng say học Phật Pháp. Trong đó, có câu chuyện về Phật tử Dhammika trong quyển Chú giải Kinh Pháp Cú làm tôi quan tâm hơn cả.

Cư sĩ Dhammika là một Phật tử tín tâm thời Đức Phật còn tại thế. Toàn thể gia quyến ông thực hành Phật Pháp rất nghiêm túc. Khi thọ bệnh, và nhận thấy mình sắp từ giã cõi đời, ông thỉnh cầu Đức Phật cho phép Tăng chúng đến tụng kinh bên giường bệnh. Lời thỉnh cầu của ông được Đức Phật chấp nhận. Ngài cử một số chư Tăng đến gia thất ông, và chư Tăng bắt đầu trì tụng Kinh Tứ Niệm Xứ.

Khi chư Tăng đang tụng kinh, thình lình ông la lớn: "Ngừng lại! Ngừng lại!". Nghe vậy, chư Tăng rất lấy làm ngạc nhiên. Vì nghĩ rằng ông Dhammika yêu cầu đừng tụng kinh nữa, chư Tăng bèn ngưng tụng và trở về tinh xá trình với Đức Phật.

Đức Phật hỏi sao chư Tăng về sớm vậy. Chư Tăng thưa rằng đó là vì cư sĩ Dhammika yêu cầu ngưng, và do đó chư Tăng quay trở về tuy chưa tụng hết bài kinh. Đức Phật nói rằng mọi người đã hiểu lầm ý người bệnh. Ngài giảng giải thêm rằng ý của ông ta hoàn toàn khác hẳn. Ông muốn chư Thiên đang đem xe đến đón ông về thiên giới hãy ngừng lại, đừng đưa ông đi vội, vì ông đang nghe kinh. Ông ta không hề có ý yêu cầu chư Tăng ngưng tụng kinh.

Trong Tam Tạng Kinh Điển và trong các sách Chú Giải, tôi cũng từng đọc được nhiều câu chuyện về sự xuất hiện của chư Thiên và ngạ quỷ trong giờ phút lâm chung, tùy thuộc vào nghiệp quả đã làm trong suốt cuộc đời của người hấp hối. Tôi rất thắc mắc, vì những câu chuyện này đi ngược lại với đường lối tôi lý luận lúc đó. Tôi tìm đến Hòa Thượng Jnanishwar, một học giả uyên thâm về Phật học trụ trì tại một ngôi chùa nổi tiếng ở vùng Unainpura tại quốc gia Bangladesh, và trình lên Ngài nỗi thắc mắc của mình. Ngài bèn niệm bài kệ sau:

"Niraye aggikkhandho ca petalokanca andhakam,
tiracchanayoninca mamsakkhandhanca manusam,
vimanam devalokamhi nimittam panca dissare."

Có nghĩa là:

"Ai bị đọa xuống Địa Ngục sẽ thấy lửa; ai bị đọa làm ngạ quỷ sẽ thấy xung quanh mình tối tăm; ai sinh làm thú vật sẽ thấy rừng rú, súc vật và muông thú; ai sinh làm người sẽ thấy thân nhân đã khuất; và ai sinh lên cõi Trời sẽ thấy cung điện trên Thiên giới. Thường thường, năm hình ảnh này sẽ hiện ra cho người hấp hối." 

Ngài Hòa Thượng đã cố công giải thích câu kệ trên cho tôi rất cặn kẽ, nhưng tôi vẫn không đồng ý cho lắm. Phải có một kinh nghiệm thực chứng nào đó họa may mới có thể thuyết phục tôi hoàn toàn tin tưởng vào câu kệ trên.

-oOo-

Sau đó không lâu, tôi đã chứng thực được điều mình đang mong mỏi. Lúc ấy, tôi đang ở tại một ngôi chùa trong làng Tekota thuộc hải cảng Chittagong, nằm trong quốc gia Bangladesh. Một ngày kia, khi đi học về từ ngôi trường đại học cách chùa khoảng năm dặm, tôi cảm thấy rất mệt mỏi và muốn lên giường nằm nghỉ chốc lát. Bỗng đâu, có một cư sĩ ở làng bên đến chùa nhờ tôi đi thăm người anh rể tên là ông Abinash Chandra Chowdhury, vì ông này đau nặng và đang cơn hấp hối. Ông Chowdhury được năm mươi sáu tuổi, và là một Phật tử tín tâm, ai cũng biết đến tâm đạo của ông ta. Tôi đứng dậy và đi theo vị cư sĩ đến nhà người anh rể của ông ấy.

Đến nơi, tôi thấy nhà ông đã đông đủ bạn bè thân quyến. Tất cả đều nhường lối cho tôi tiến đến gần người hấp hối. Ông ta đang nằm trên một tấm nệm trải trên sàn. Lúc ấy khoảng 8:30 tối. Có người mang ghế lại mời tôi ngồi. Cả nhà trở lên im lặng khi tôi sửa soạn tụng kinh. Ai nấy đều hồi hộp vì trước đó, tôi đã từng ngỏ ý trong các bài thuyết pháp rằng tôi ước ao được kiểm chứng lại năm hình ảnh thường hiện ra trước giây phút lìa đời của người sắp chết. Giờ đây, giây phút quan trọng được mong chờ này đã đến.

Tôi bắt đầu tụng kinh. Sau khi tụng xong vài bài, tôi nghe người hấp hối thì thào một cách thành kính những chữ "Phật - Pháp - Tăng, Vô thường - Đau khổ - Vô ngã" và "Từ - Bi - Hỷ - Xả". Thế rồi, tôi nhận thấy ông ấy suy nhược hẳn đi. Để nhìn ông ta cho rõ, ngõ hầu chứng minh câu kệ về năm hình ảnh nọ, tôi yêu cầu mọi người cho tôi ngồi xuống sàn, cạnh người sắp quá vãng. Mọi người liền tuân theo ý tôi ngay.

Người hấp hối nằm nghiêng về phía tay trái đối diện tôi. Tôi đặt bàn tay phải của mình lên cánh tay phải của ông ta và hỏi thăm sức khỏe. Ông trả lời rằng giây phút lìa đời đã đến, và không còn hy vọng gì sống thêm nữa. Tôi cố gắng an ủi ông rằng ông mới có năm mươi sáu tuổi và không thể nào chết sớm như vậy. Suốt đời ông đã làm rất nhiều việc thiện, nêu lên bao nhiêu gương sáng cho mọi người trong làng, cho nên cuộc đời ông không thể bị vắn số như vậy được.

Thế rồi tôi hỏi ông có muốn thọ trì Ngũ Giới và nghe thêm kinh không. Ông ta bằng lòng. Sau khi cho ông thọ giới, tôi tụng kinh và nhận thấy ông ta lắng nghe với tất cả lòng thành kính. Khi ngừng tụng, tôi muốn biết ông có thấy hình ảnh nào không. Suốt thời gian tôi ngồi cạnh, cặp mắt ông ta nhắm nghiền. Cứ mỗi khoảng thời gian ngắn là tôi nhắc lại câu hỏi của mình. Ông ta cho biết rằng ông không nhìn thấy gì cả.

Khoảng 11:30 tối, đôi môi ông bắt đầu mấp máy. Những người đứng cạnh giường nhận ra rằng ông đang nói thấy cây Bồ đề tại Bồ đề Đạo tràng, nơi Đức Phật thành đạo. Có lẽ ông ta thấy cây Bồ đề vì đang nhớ lại chuyến hành hương của mình tại Bồ đề Đạo tràng. Tôi hỏi ông còn thấy gì khác. Ông nói một cách ngạc nhiên rằng hai vị sinh thành ra ông cũng ở đó và đang dâng hoa lên Vajrasana (Kim Cương Tọa) dưới cội cây Bồ đề. Ông ta nói như thế đến hai lần. Tôi nhờ ông hỏi song thân ông có muốn thọ Ngũ Giới không. Ông ta trả lời có và hai người đang chắp tay nhận giới.

Sau khi truyền Ngũ Giới cho song thân ông, tôi lại hỏi ông xem hai vị ấy có muốn nghe kinh không. Khi được trả lời rằng có, tôi bèn tụng bài Từ Bi Kinh. Tôi cảm thấy rất kích động với những diễn tiến vào lúc đó, vì chúng đã xảy ra giống câu kệ về năm hình ảnh nọ. Những người xung quanh cũng bị kích động không kém vì họ đang chứng kiến một sự kiện không thể ngờ.

Theo như lời kệ, tôi hiểu rõ ràng rằng hình ảnh cha mẹ quá vãng cho tôi biết ông sẽ tái sinh làm người và trong điều kiện sống rất cao đẹp, vì có hình ảnh của cây Bồ đề cùng với song đường. Thế nhưng, tôi cảm thấy với đức tin trong sạch, ông xứng đáng lên cõi cao hơn. Tôi tiếp tục hỏi ông còn thấy gì nữa.

Một lúc sau, tôi nhận thấy ông ấy có sự thay đổi. Hình như ông ta bắt đầu lo lắng cho cuộc sống trần thế và yêu cầu họ hàng giải nợ cho ông. Tôi hỏi ông thấy gì. Ông trả lời một cách yếu ớt rằng ông thấy một bộ tóc dài. Lúc ấy khoảng 1:40 sáng. Tôi hỏi: "Ông có thấy mắt không?" thì được trả lời rằng: "Không, vì bộ tóc đen phủ kín từ đầu đến gót."

Tôi không biết hình ảnh ma quái này có nghĩa gì, nhưng cũng đoán chừng rằng nếu ông ta chết vào lúc này thì sẽ tái sinh vào một cảnh giới thấp, nên tôi bắt đầu tụng kinh để xua đuổi con ma. Quả nhiên công hiệu, vì khi tôi hỏi con ma còn đó không, ông nói con ma đã biến mất. Ít lâu sau, khi tôi nhờ Hòa Thượng Jnanishwar và Hòa Thượng Silalankara giải thích, cả hai đều nói rằng nếu qua đời vào lúc bấy giờ ông ta sẽ tái sinh làm ngạ quỷ.

Hình như ông vẫn còn quyến luyến sự sống trên cõi thế gian vì ông nài nỉ thân nhân cất giữ tấm nệm dưới giường ông nằm cho người con trai duy nhất mang tên là Sugata Bikash Chowdhury. Người con trai này còn kẹt ở xa, tận tỉnh Durgapur thuộc Ấn độ. Ông không muốn tấm nệm bị hỏa thiêu theo xác ông theo tục lệ của nhiều Phật tử ở hải cảng Chittagong thuộc quốc gia Bangladesh. Sau đó, ông bị kiệt sức rất nhiều.

Tôi hỏi ông còn thấy những gì. Ông ta trả lời rằng ông thấy hai con chim bồ câu đen. Tôi hiểu tức thì rằng đó là hình ảnh của thế giới loài thú, nơi ông sẽ tái sinh. Lúc này đã 2:00 giờ sáng. Tôi không muốn ông thọ sinh làm kiếp thú nên tiếp tục tụng kinh. Khi tụng xong vài bài, tôi lại hỏi ông thấy gì. Lần này, ông trả lời rằng không thấy gì cả.

Tôi tiếp tục tụng kinh. Một lúc sau, tôi hỏi ông có thấy gì nữa không. Tôi phải nhắc lại câu hỏi nhiều lần. Cuối cùng, ông ta nói một cách ngạc nhiên rằng ông thấy một cỗ xe từ thiên giới đang tiến đến gần. Mặc dù biết rằng không một chướng ngại vật nào có thể ngăn cản được cỗ xe đó, nhưng vì lòng tôn kính đối với chư Thiên, tôi yêu cầu thân quyến của người hấp hối đứng xa ra, nhường chỗ cho cỗ xe đậu lại. Xong, tôi hỏi ông cỗ xe đó cách xa ông bao nhiêu. Ông đưa tay ra dấu cho biết cỗ xe đó đang ở sát cạnh giường.

Khi được hỏi có thấy ai trong xe không, ông ta trả lời rằng có những vị thiên nam và thiên nữ trong xe. Tôi nhờ ông hỏi ý chư Thiên có muốn thọ Ngũ Giới không, vì tôi được biết qua kinh điển rằng chư Thiên rất vâng lời và kính trọng chư Tăng và các vị cư sĩ tại gia có đạo tâm.

Khi được trả lời rằng có, tôi liền làm lễ truyền Ngũ Giới cho chư Thiên và hỏi các Ngài có muốn nghe Từ Bi Kinh không. Khi biết chư Thiên đồng ý, tôi bèn tụng hết cả bài kinh. Tôi lại hỏi chư Thiên có muốn nghe Hạnh Phúc Kinh (Mangala Sutta) không, và tôi tụng bài này khi chư Thiên tỏ ý bằng lòng.

Khi tôi hỏi các Ngài có muốn nghe thêm bài Linh Bảo Kinh (Ratana Sutta) không, thì người hấp hối xua tay ra dấu rằng chư Thiên bảo không còn thì giờ nghe kinh nữa. Sau đó, ông ta cho biết chư Thiên muốn tôi trở về chùa.

Tôi hiểu rằng chư Thiên nóng lòng muốn rước người bệnh lên thiên giới, nhưng tôi tìm cách ngăn cản để kéo dài sự sống cho ông ta trên mặt đất này. Tôi nhờ ông mời chư Thiên lui gót vì chưa đến lúc ông ấy chết. Tôi lý luận rằng ông ta mới có năm mươi sáu tuổi, cho nên tôi dám chắc rằng chư Thiên đã lầm lẫn. Tất cả mọi người có mặt và cả tôi nữa sẵn lòng hồi hướng phước báu của mình đến các Ngài để đổi lấy sự sống cho ông ta.

Tôi lại hỏi người hấp hối còn thấy hình ảnh gì nữa không. Ông trả lời rằng song thân ông còn quanh quẩn bên cây Bồ đề. Như vậy, chỉ có nghĩa là tâm ông còn vướng bận cảnh trần rất nhiều và ông sẽ tái sinh làm người. Một lần nữa, tôi đề nghị tất cả chúng tôi hồi hướng phước báu đến cha mẹ ông đã quá vãng, và sau khi thọ hưởng rồi, hai ông bà phải ra đi như chư Thiên đã ra đi vậy.

Theo dấu hiệu của người hấp hối thì hình như người cha đồng ý, nhưng người mẹ thì không. Tôi tỏ vẻ nghiêm cẩn với bà mẹ vì chư Thiên đã đồng ý với tôi thì hai người không nên từ chối. Tôi nói rằng nếu hai người vẫn có hành động như thế, e rằng sẽ gây ra các hậu quả không tốt cho hai người mà thôi. Tôi phải nói mãi họ mới chịu nghe. Cuối cùng, cả hai biến mất.

Bây giờ thì không còn bóng hình nào lảng vảng trong tâm người bệnh nữa. Trông ông ta thay đổi hẳn. Ông ta hít một hơi dài và có nhiều sức sống. Khi có người cầm đèn đến gần để soi mặt ông, ông ta nói: "Đừng lo nữa, tôi không chết đâu." Nhận thấy ông đã khỏe hẳn, tất cả chúng tôi đều cảm thấy nhẹ nhõm và vui mừng.

Chúng tôi đều bị kích động với những diễn tiến vừa qua. Lúc đó đã 5:00 giờ sáng. Mọi người vừa trải qua một đêm không ngủ, nhưng không ai tỏ ra mệt mỏi, vì sự kiện trên quá hấp dẫn và thu hút. Tôi từ giã mọi người, quay trở về chùa, đi tắm, ăn sáng, và sau cùng lên giường chợp mắt.

Khoảng 10:30 sáng, nghe tiếng động ngoài phòng, tôi đi ra xem chuyện gì thì thấy ông khách tối qua. Tôi hỏi ông nguyên do trở lại chùa thì được biết ông ta đến đón tôi vì sau năm tiếng đồng hồ khoẻ mạnh, ông Chowdhury lại bị đuối sức và cái chết lại cận kề.

Tôi vội vàng theo người khách trở lại nhà ông Chowdhury. Trên đường, tôi gặp rất nhiều người trong làng lũ lượt kéo nhau đi cùng hướng với tôi, và khi đến nhà ông Chowdhury, tôi thấy rất đông người đứng chật cả nhà. Đó là vì tiếng đồn về sự kiện xảy ra từ đêm trước. Mọi người rẽ ra nhường lối cho tôi tiến đến giường bệnh.

Tôi ngồi bên cạnh người hấp hối hỏi thăm sức khỏe. Ông ta trả lời rất yếu ớt rằng ông không sống được nữa. Tôi khuyến khích ông và nhắc nhở ông những việc thiện ông đã làm trong đời. Lâu lâu tôi lại hỏi ông có thấy ai không, nhưng ông ta không thấy gì cả.

Khoảng 11:20 sáng, một cụ lão tên là cụ Mahendra Chowdhury khoảng 86 tuổi nhớ ra giờ ăn chót trong ngày của tôi sắp qua nên nhắc tôi độ ngọ. Tôi cương quyết từ chối vì không thể rời giường bệnh vào lúc đó cho dù là để ăn cơm.

Câu nói của tôi làm bầu không khí căng thẳng thêm vì ai cũng chờ đợi những diễn tiến tiếp theo tối trước ra sao. Tôi lại hỏi người hấp hối thấy gì không. Lần này, ông ta trả lời: "Có, chư Thiên lại đem xe đến nữa."

Sự xuất hiện của chư Thiên ngay sau khi tôi từ chối ăn trưa làm tôi suy nghĩ rất nhiều. Sau này, khi tôi nhờ Hòa Thượng Jnanishwar và Hòa Thượng Silalankara giải thích, cả hai đều nói rằng chư Thiên chờ tôi đi độ ngọ, để khi tôi vắng mặt là chư Thiên đón ông ta về trời ngay. Thế nhưng vì tôi không chịu bỏ đi, nên các Ngài đành đến rước ông ta vậy.

Người bệnh cho tôi biết chư Thiên thỉnh cầu và năn nỉ tôi trở về chùa. Khi tự hỏi tại sao, tôi bỗng hiểu sở dĩ các Ngài ngần ngại không rước người bệnh đi khi tôi còn ở đó vì các Ngài mang ơn tôi đã ban Ngũ Giới và tụng kinh cho các Ngài. Sau này, nhị vị Hòa Thượng cũng nói thế.

Vì cảm thấy người bệnh không thể trốn tránh cái chết được nữa, tôi nhờ ông thưa cùng chư Thiên rằng: "Xin chư Thiên tự nhiên rước ông ta đi, cho dù tôi đang có mặt tại nơi đây. Tôi không phản đối nữa. Tôi rất hoan hỉ cho phép ông ta ra đi." Sở dĩ tôi nói vậy vì ông ta sẽ đi về thiên giới, rất xứng đáng với các công đức ông đã làm và đó là điều tôi chân thành ao ước cho ông. Tiếp theo, tôi yêu cầu bà vợ và thân quyến của ông nói lời giã biệt một cách vui vẻ.

Đây là lúc mọi người sửa soạn cuộc hành trình cuối cùng trong đời của người hấp hối. Trước khi ra đi, ông nói: "Thôi, tôi đi dây." Vẻ mặt ông rất hân hoan và xán lạn.

Tôi bèn nâng đầu và vai ông, còn người khác nắm chân. Chúng tôi đặt ông nằm ngửa cho thẳng thắn. Tôi nhỏ vài giọt nước đường vào miệng ông. Tiếp theo, tôi đặt bàn tay phải của mình lên ngực ông ta. Tôi cảm thấy còn rất nhiều hơi ấm. Người đang chết hình như còn tỉnh thức và đang lẩm nhẩm những câu kinh nhật tụng.

Thế rồi, ông ta giơ bàn tay phải lên như đang tìm kiếm một vật gì. Tôi không hiểu ông muốn gì. Có người trong đám đông đề nghị có lẽ ông muốn sờ chân tôi như đêm trước ông đã từng làm như vậy, vì tôi đang ngồi trên sàn cạnh ông.

Tôi đưa chân phải của mình đến gần để ông ấy có thể đưa tay ra sờ được. Khi sờ được chân tôi xong, trông ông có vẻ mãn nguyện. Sau đó, ông giơ bàn tay vừa đụng vào chân tôi lên trán mình và sau cùng xuôi thẳng tay đặt bên hông.

Tôi cảm thấy hơi ấm ở ngực ông bớt dần. Khoảng một hay hai phút sau, cơ thể ông ấy giật lên và trút hơi thở cuối cùng. Khi xác ông hoàn toàn lạnh, tôi rút tay về và nhìn quanh. Mọi người xung quanh ngồi hay đứng đều hoan hỉ và an nhiên tự tại.

Cả nhà không một tiếng khóc. Đó là một cuộc tiễn đưa người chết rất hay, theo đúng lời tôi căn dặn trong các buổi thuyết giảng. Tôi từ giã mọi người và bảo thân nhân bạn bè người chết bây giờ có thể tha hồ khóc lóc, vì vào lúc này sự thương tiếc không còn ảnh hưởng đến người quá vãng nữa.

-oOo-

Câu chuyện trên đã đánh tan mọi mối nghi ngờ từ trước về câu kệ diễn tả năm hình ảnh xuất hiện trong trí người sắp chết do Hòa Thượng Jnanishwar đọc và tôi cũng từng thấy những câu tương tự trong kinh điển. Sau này, khi phân tích về cái chết của ông Chowdhury, tôi nhận ra rằng mỗi giai đoạn đều có một hình tướng (nimitta) tương xứng với trạng thái của tâm (citta).

Cảnh cây Bồ đề và cha mẹ đã khuất là kết quả của nghiệp tướng (kamma nimitta). Đó là yếu tố quan trọng trong tâm thức do thiện nghiệp gây ra. Thế nhưng, sau này, ông ta thấy người tóc dài và hai con chim bồ câu hoặc hình ảnh ngạ quỷ. Đó là dấu hiệu của những việc bất thiện ông đã làm.

Nghe kinh tụng đã xua đuổi được tư tưởng bất thiện và kết quả là hình ảnh ma quái lẫn muông thú biến mất. Tâm trở nên an tịnh nhờ nghe kinh kệ và thọ Ngũ Giới nên hình ảnh chư Thiên xuất hiện. Cho đến phút cuối, trạng thái tâm trong sạch này mạnh hơn hết. Tâm này còn mạnh hơn cả tâm khi thấy song thân. Hình ảnh cha mẹ đã biến mất để cuối cùng con đường lên thiên giới hiển lộ cho người hấp hối thư thái ra đi.

-oOo-

Kết luận câu chuyện này là giây phút cuối trong đời sẽ có ảnh hưởng mạnh đưa chúng ta về cảnh giới cao hơn hay thấp hơn. Vì thế, bổn phận của thân nhân người đang hấp hối là hãy nhắc nhở cho người đó những việc thiện đã làm trong đời và tụng kinh niệm Phật luôn luôn. Chúng ta không nên làm tâm thức người đó mê mờ qua sự khóc than hay khiến họ lo nghĩ đến chuyện thế tục.

Tôi cũng hiểu thêm rằng cho dù mộ đạo hay làm việc thiện đến đâu chăng nữa, chúng ta không thể đạt được giải thoát hoặc lên cõi Niết bàn. Mọi hành vi thiện chỉ có thể giúp chúng ta tái sinh lên cõi an vui như cõi trời hoặc Phạm thiên chẳng hạn. Chỉ khi hành thiền Tuệ Quán (vipassana-bhavana) chúng ta mới thoát khỏi được mười kiết sử (dasa samyojana) và đạt được bốn quả Thánh đưa đến Giải Thoát. Bốn quả Thánh đó là Nhập Lưu, Nhất Lai, Bất Lai và A-la-hán.

Ba kiết sử đầu tiên là thân kiến (sakkaya-ditthi), hoài nghi (vicikiccha), và giới cấm thủ (silabbata-paramasa) chỉ vượt qua được khi đạt quả Nhập Lưu. Ai đã đạt được quả vị này sẽ không tái sinh vào bốn khổ cảnh: Địa Ngục, Ngạ Quỷ, Súc Sinh, và A -tu-la [3]. Không những thế, các Ngài không tái sinh quá bảy lần. Khi lâm chung, các Ngài chỉ thấy hình ảnh cõi người hay cõi trời mà thôi.

Ai hành thiền tiến xa hơn nữa sẽ đạt được quả vị Nhất lai khi kiết sử thứ tư là dục ái (kamaraga) và thứ năm là sân hận (patigha) đã bị suy yếu. Các Ngài chỉ còn tái sinh thêm một lần mà thôi. Hình ảnh hiện ra khi hấp hối cũng là hình ảnh cõi người hay cõi trời.

Người nào hành thiền và diệt được hoàn toàn kiết sử thứ tư và thứ năm, nghĩa là dục ái (kamaraga) và sân hận (patigha), sẽ không tái sinh lại cõi người nữa. Các Ngài sẽ tái sinh vào thiên giới gọi là Tịnh Cư Thiên, và sẽ nhập Niết bàn sau đó. Những vị này chỉ nhận được hình ảnh chư Thiên khi hấp hối.

Khi hành thiền nếu tiến được xa hơn, chúng ta có thể đạt được quả A-la-hán khi loại trừ năm kiết sử còn lại. Đó là sắc ái (rupa-raga), vô sắc ái (arupa-raga), mạn (mana), trạo cử (uddhacca), và vô minh (avijja). Các Ngài đã đạt được quả vị cuối cùng, và khi lìa cõi đời sẽ không thấy hình ảnh gì cả.

Niết bàn là đích cuối cùng do Đức Phật tìm thấy qua thiền Tuệ Quán. Các đệ tử của Ngài đi trên con đường do Ngài chỉ dạy, và phải nhờ thiền Tuệ Quán mới đạt đến Niết bàn. Những hình ảnh hiện ra chỉ là những ánh đèn khi mờ khi tỏ tạm soi kiếp sống con người. Mục tiêu cuối cùng, ngọn đèn sáng thật sự ở cõi Niết bàn, chỉ đạt được qua thiền Tuệ Quán mà thôi.

Hòa Thượng Rastrapal